Ingliz tilidagi 12 ta zamon: oddiy tushuntirish
Ingliz tilida 12 ta asosiy zamon bor, lekin ulardan qo'rqishning hojati yo'q. Aslida bu 4 ta vaqt oralig'i (hozirgi, o'tgan, kelasi va "o'tmishdagi kelasi") 4 ta ko'rinish (simple, continuous, perfect, perfect continuous) bilan kesishgani, xolos. Shablonni tushunsangiz, jadval qo'rqinchli bo'lmay qoladi.
Nega 12 ta zamon ko'p tuyuladi?
Jadvalda ingliz zamonlari ko'zni qamashtiradi, lekin ular tasodifiy 12 ta alohida qoida emas. Ularning orqasida oddiy mantiq bor: vaqt (ish qachon sodir bo'ladi) va ko'rinish (ish qanday kechadi — tugaganmi, davom etayaptimi, natija qoldirdimi). Shu ikkisini birlashtirsangiz, 12 ta katak kelib chiqadi.
Hozirgi zamon guruhi
- Present Simple — faktlar va odatlar: She works in Tashkent. (U Toshkentda ishlaydi.)
- Present Continuous — aynan hozir sodir bo'layotgan ish: She is working today. (U bugun ishlayapti.)
- Present Perfect — o'tmishdagi ish, hozirgi natijasi bilan: She has worked here for five years. (U bu yerda besh yildan beri ishlaydi.)
- Present Perfect Continuous — hozirgacha davom etib kelayotgan ish: She has been working since 9am. (U ertalab soat 9 dan beri ishlayapti.)
O'tgan zamon guruhi
- Past Simple — tugagan ish: She worked there in 2020. (U o'sha yerda 2020-yilda ishlagan.)
- Past Continuous — o'tmishdagi ma'lum paytda davom etayotgan ish: She was working when I called. (Men qo'ng'iroq qilganimda u ishlayotgan edi.)
- Past Perfect — boshqa o'tgan ishdan oldin bo'lgan ish: She had worked there before she moved. (U ko'chib ketishidan oldin o'sha yerda ishlagan edi.)
- Past Perfect Continuous — o'tmishdagi bir paytgacha davom etgan muddat: She had been working there for years before it closed. (U yopilishidan oldin o'sha yerda yillar davomida ishlab kelgan edi.)
Kelasi zamon guruhi
- Future Simple — qaror yoki bashorat: She will work tomorrow. (U ertaga ishlaydi.)
- Future Continuous — kelajakdagi ma'lum paytda davom etadigan ish: She will be working at noon. (U tush paytida ishlayotgan bo'ladi.)
- Future Perfect — kelajakdagi bir nuqtadan oldin tugaydigan ish: She will have worked there for ten years by 2027. (2027-yilga borib u o'sha yerda o'n yil ishlagan bo'ladi.)
- Future Perfect Continuous — kelajakdagi bir nuqtagacha davom etadigan muddat: She will have been working there for ten years by then. (O'shanga borib u yerda o'n yildan beri ishlayotgan bo'ladi.)
Buni amalda qanday o'rganmoq kerak
Hammasini birdaniga o'zlashtirishga urinmang. Present Simple, Present Continuous va Past Simple dan boshlang — kundalik suhbatning katta qismini aynan shular qoplaydi. Qolganini bittadan qo'shib boring va har bir yangi zamonni mustahkamlash uchun keyingisiga o'tishdan oldin 5 tadan o'zingiz gap tuzib yozing. Tanib olish tez keladi; o'zing ishlatish esa mashq talab qiladi.